Eläketurva

Finlandiya’daki emeklilik sistemi

Finlandiya’da birbirini tamamlayan ve yasa tarafından düzenlenmiş olan iki emeklilik sistemi bulunmaktadır:

• Çalışma (iş hizmeti) süresine bağlı emeklilik hakkı kişinin ücretli iş yaparak ve de girişimci olarak çalışarak geçirdiği süre göz önünde tutularak kazanılmaktadır. Ücret karşılığı bir işte çalışan ya da girişimci olarak etkinlikte bulunan kesim, iş süresine bağlı emeklilik sistemi kapsamına girmektedir. İşveren, işyerindeki bütün çalışanlarına emeklilik sigortası yaptırmakla ve sigorta primlerini ödemekle yükümlüdür. Bireysel girişimciyse, sigorta ödemelerini kendisi yapmaktadır.
• Halk emekliliği, çalışma süresine bağlı emekliliği bulunmayanlar ya da çalışma süresine bağlı emeklilikleri düşük düzeyde kalanlara yöneliktir.

Her iki emeklilik sisteminde de yaş haddinden dolayı kazanılan emeklilik ve işgücü yitimi nedeniyle kazanılan (mâlûlen) emeklilik biçimleri bulunmaktadır. Yaş haddi nedeniyle emekliye ayrılma değişik yaşlarda söz konusu olabilir: çalışma süresine bağlı emeklilik sisteminde emekliye ayrılma yaşı genellikle 63-68 yaşları arasındayken, halk emekliliğine hak kazanma yaşı 65’dir.

Eğer emeklilik maaşınız az ise diğer emeklilik maaşlarınıza ek olarak asgari emekli maaşı (takuueläke) da alabilirsiniz. Asgari emekli maaşı Finlandiya’da yaşayan bir kişinin aylık emeklilik maaşını 688 Avro’ya yükseltir. Asgari emekli maaşını 16 yaşına girdikten sonra Finlandiya’da en az 3 yıl yaşadıktan sonra alabilirsiniz.  

Göçmenlerin emeklilik hakkı vardır

Finlandiya’da yeterince uzun süre yaşamış olan göçmenler yaş haddi ya da işgücü yitimi nedeniyle emekliye ayrılmaktadırlar. Kazanılan emekliliğin tutarının saptanmasında, kişinin Finlandiya’da ne kadar uzun süre yaşamış ya da çalışmış olduğu belirleyici rol oynamaktadır.

Emekliliğin yanısıra dar gelirlilere Kel, kira desteği (yardımı) (asumistuki) de ödemektedir.

Eşin ya da aileyi geçindiren kişinin ölümü halinde, dul kalan eş ve çocuklar aile emekliliğine başvurabilirler.

Emeklilik başvurusunda bulunma

Her türlü emekliliğe hak kazanmak için başvuru yapmak gerekmektedir. Çalışma süresine bağlı emeklilikle halk emekliliğine, aynı başvuru formunu doldurarak ve bu formu herhangi bir Kela bürosuna, Çalışma Süresine Bağlı Emeklilik Dairesi’nin herhangi bir hizmet noktasına ya da Emeklilik Güvencesi Merkezi’ne teslim ederek başvuruda bulunabilirsiniz. İşgücü yitimine dayalı (mâlûlen) emekliliğe, aynı yaş haddi nedeniyle emekliliğe olduğu gibi farklı bir form doldurularak başvurda bulunulmaktadır. Başvuru için kâğıda basılı formları ya da internet ağındaki formları doldurabilirsiniz. Yaşlılık haddi nedeniyle emekliye ayrılabilmek için, elinizde internet ağı bankasının şifreleri bulunuyorsa doğrudan internet üzerinden başvuruda bulunabilirsiniz.

Ek bilgiler

Halk emekliliği ve asgari emekli maaşı hakkında ayrıntılı bilgilere Kela’nın internet sayfalarından Fince, İsveççe, İngilizce ve Estçeolarak ulaşabilirsiniz.

Tyoelake.fi – sayfalarında çalışma süresine bağlı emeklilik hakkında Fince, İsveççe ve İngilizce olarak bilgiler yer almaktadır.