Työntekijän oikeudet ja velvollisuudet

Markaad shaqo hesho, shaqabixiyaha iyo shaqaaluhu waxay galaan sida caadiga ah heshiis qoraal ah. Heshiiskaas waxaa lagu qoraa shuruudaha shaqadan la xiriira: tusaale ahaan wakhtiga shaqada, mushaharka, faa’iidooyinka dheeraad ka ah, haday jiraan gunooyin dheeraad ah, maalinta mushaharka la bixiyo iwm. Shuruudaha kale ee guud ee Finland ay tahay in la dhowro waxaad ka heleysaa boggaga ururada shaqaalaha.

Wararka ku saabsan ururada shaqaalaha iyo meesha kugu xiraysa

Shaqaaluhu wuxuu leeyahay xuquuq ah:

• mushahar waafaqsan heshiiska shuruudaha shaqada ama heshiiska shuruudaha shaqaalaha maamulka
• badbaado uu ka helayo sharciyada iyo heshiisyada
• is qabanqaabin
• deegaan shaqo oo caafimaad iyo nabadgelyo leh

Shaqa bixiyaha waxaa waajib ku ah inuu raaco heshiiska shuruudaha shaqada ama heshiiska shuruudaha shaqaalaha maamulka. Shaqabixiyuhu tusaale ahaan qofka ma siin karo mushahar ka yar kan ku qoran heshiiska shaqada.

Shaqabixiyuhu ma aha inuu qofnaba takooro markuu muddada heshiiska shaqadu socdo gaarayo go’aamo ku saabsan qaybinta shaqooyinka ama kor u dallacaadda ama dhammaynta heshiiska shaqada. Sida uu sharciga Finland dhigayo takooriddu waa dembi.

Haddii wax dhibaato ahi yimaadaan, talooyin waxaad weydiin kartaa wakiilka badbaadada shaqaalaha, madaxa badbaadada shaqaalaha ama wakiilka ururka shaqaalaha (luottamusmies).

• Haddii goobta shaqada ay ka shaqeeyaan ugu yaraan 10 qof oo shaqaale ah, shaqaaluhu waxay dooranayaan wakiil badbaadada shaqaalaha (työsuojeluvaltuutettu), wakiilkaas oo iyaga metelaya.
• Shaqabixiyaha ayaa goob walba oo shaqo u magacaaba qof u ah madaxa badbaadada shaqaalaha (työsuojelupäällikkö).
• Dadka Finnishka ah ee mushaharka qaata intooda badani waxay ka tirsan yihiin urur shaqaale. Goobta shaqada wakiilka ururka shaqaaluhu (luottamusmies) wuxuu wakiil ka yahay ururka shaqaalaha iyo shaqaalaha ururka ka tirsan.

Faahfaahin dheeraad ah

Adigana maadaama aad shaqaale tahay waxaa waajib kugu ah inaad ilaalisid wakhtiga shaqada ee lagu heshiiyey. Markaad xanuusato, hubso inta maalmood ee aad maqnaan karto warqad dhakhtar la’aan iyo wakhtiga lagaaga baahan yahay warqada dhakhtarka. Xasuuso sidoo kale inay tahay, inaad la qabsato nidaamka goobta shaqada ka jira. Markaas waxaad noqonaysaa qof goobtaas shaqada ku haboon.

Shaqaalaha waxaa saaran waajibaad ah:

• inuu shaqada si taxader leh u sameeyo
• inuu raaco waxyaabaha ay madaxda shaqadu faraan
• inuu diido waxyaabaha tartanka kula jira qolada uu u shaqeeyo
• inuu xafido sirta ganacsiga iyo xirfadda
• inuu tixgeliyo waxa ay danta shaqabixiyuhu ku jirto

Warar ku saabsan canshuuraha iyo badbaadada hawlgabka

Haddii aad rabto warar ku saabsan nolosha shaqada, sharciyada, xuquuqda iyon waajibaadka, heshiisyada shaqada iyo waxyaabaha kale ee shaqada la xiriira, fiiri Furaha suuqa shaqada (työmarkkina-avain). Warar ku saabsan xiriirka shaqada iyo sharciyada shaqada waxaad kaloo ka heleysaa boggaga maamulka shaqada (työhallinto).

Warar ku saabsan shuruudaha shaqada oo laamaha shaqada oo kala duwan ah:

laanta huteelada iyo makhaayadaha
laanta dukaamada
Laanta adeegyada arrimaha guryaha

laanta dhismaha:
Finnish
Iswiidish
Ingiriis
Ruush

Sharciga heshiiska shaqada
Heshiisyada shuruudaha shaqada