Työntekijän oikeudet ja velvollisuudet
مافه
کانی
کرێکار
کاتێک
کار
به
ده
ست
دێنی،
به
گشتی
له
نێوان
خاوه
نکار
و
کرێکاره
که
دا
گرێبه
ستی
کار
به
نووسراوه
یی
ده
به
سترێ،
که
تێیدا
باسی
مه
رجه
کانی
شوێنی
کاره
که
ده
کرێت
:
بۆ
نموونه
کاتی
کارکردن،
موچه
،
به
رژه
وه
ندیه
کانی
دیکه
،
،
مووچه
ی
زیادی
له
وانه
یی،
،
رۆژی
دانی
موچه
و
هتد
.
مه
رجه
کانی
گشتیه
کانی
دیکه
که
له
فینلاند
ره
چاو
ده
کرێ،
له
ماڵپه
ری
سهندیکاکاندا
ده
دۆزرێته
وه
.
فینلاندفینلاند
فینلاندفینلاندکرێکار
مافی
ئه
وه
ی
هه
یه
که
:
-
به
گوێره
ی
په
یمانی
کۆلێکتیڤی
کاری
(
نێوان
سه
ندیکا
کرێکاریهکان و خاوهنکارهکاندا)
työehtosopimu
یا خود
رێکه
وتنی
کۆلێکتڤی
کارمهندانی دهوڵهتی
virkaehtosopimus
-
پارێزراویه
ک
که
به
هۆی
یاساو
په
یماننامه
دا
به
ده
ست
هاتووه
.
خۆ
رێکخستن
هه
ل
و
مه
رج
و
که
شی
ساغله
م
و
ته
ندوروستی
کاری
یارمه
تی
له
کاتی
بوونی
کێشه
وگیروگرفتدا
خاوه
نکار
ده
بێ
ڕێکه
وتننامه
ی
کۆلێکتیڤی
سه
رتاسه
ری
یان
ڕیکه
وتئی
کاریی
ده
وڵه
تی
به
ڕێوه
به
رێت
.
بۆ
نموونه
ئه
و
ناتوانێت
موچه
یه
کی
که
متر
بدات
له
وه
ی
که
له
په
یمانی
کاره
که
دا
دیاری
کراوه
.
خاوه
نکار
بۆی
نیه
له
کاتی
بڕیاردانی
له
سه
ر
دابه
شکردنی
کاری
کرێکاره
کان
و
بهرزکردنهوهی پلهی کارهکانیان وهیان لهکاتی کۆتایی هاتنی پهیمانی کارهکهیان مامهڵهی ههڵاواردنانهیان بهرامبهر بکات. ههڵاواردن له شوێنی کاردا
(
Työsyrjintä
)
تاوانه (جهریمهیه). ئهگهر مامهڵهی ههڵاواردنانه له شوێنی کاردا بهرامبهرت کرا، دهتوانیت بابهتهکه به کاربهدهستانی پاراستنی شوێنی کار
(
Työsuojeluviranomainen
)
ڕابگه
یه
نی
.
ئهگهر تووشی گیروگرفت بوویت، دهتوانیت له نوێنهری پاراستنی شوێنی کار، له لێپرسراوی پاراستنی شوێنی کار یان نوێنهری سهندیکا داوای ڕاوێژ بکهیت.
-
ئهگهر شوێنی کارهکه لانی کهم 10 کرێکاری لێ بێ، ئهوا کرێکارهکان نوێنهری پاراستنی شوێنی کار (
työsuojeluvaltuutettu
)
ههڵدهبژێرن، که نوێنهرایهتییان دهکات.
-
خاوهنکار بۆ ههموو شوێنی کارێک لێپرسراوی پاراستنی شوێنی کار
(
Työsuojelupäällikkö
)
دیاری دهکات.
-
زۆربهی ههرهزۆری مووچهخۆرانی فینلاندی له نهقابهدا ئهندامن. له شوێنی کاردا کهسی باوهڕپێکراو
(
Luottamusmies
)
ههیه که نوێنهری نهقابهکهیان و ئهندامهکانیهتی.
زانیاری زیاتر له ماڵپهڕی مهڵبهندی ئاسایش و هێمنایهتی کار به زمانی فینلاندی سویدی و ئینگلیزی بهدهست بێنی.
ئهرکهکانی کرێکار
وەک کرێکارێک، ئەرکی سەرشانتە بە پێی پەیمانێک کە لەسەری رێکەوتووی پابەندی کاتەکانی کاری بیت.گەر نەخۆش کەوی و نەتوانی بێیتە کار، بە خێرایی خاوەن کارەکەت ئاگادار بکە.گەر نەخۆش بکەوی، بزانە تا چەند رۆژدوای پشووی نەخۆشی خاوەنکارەکەت داوای بەڵگەی پزیشکی دەکات. لەبیرت نەچێ کە دەبێ رەچاوییاساوریسایشوێنی کارەکەت بکەیت. ئەوکاتە ئاسانتر لە گەڵ کۆمەلگای کاریت دەگونجێیت.
ئەرکی سەرشانی کرێکارە کە:
-
کارەکان بە وردی جێبەجێ بکات
-
بهرێوه بردنی ڕێنوێنیهکانی بهرێوهبهری
-
خۆ پاراستن له کار و چالاکی رکهبهرانه له گهڵ خاوهن کار..
-
دهبێ نهێنیهکانی کار و پیشهکهی بپارێزێ
-
بهرژهوهندی خاوهنکار لهبهرچاو بگرێ
زانیاری
زیاتر
زانیاری زیاتر لە مەڕ ژیانی کاری،
یاسایکار
، مافەکان و ئەرکەکان، پەیمانەکانی کاری و هتد و ئەوبابەتانەی کە پێوەندیان بە کارەوە هەیە بە زمانەکانی
فینلاندی
، سوێدی و ئیگلیزی.
زانیاری
سه
باره
ت
به
مه
رجه
کانی
کار
له
به
شی
جۆراوجۆردا
:
له
ماڵپه
ری
سه
ندیکای
کرێکارانی
کاروباری
خزمه
تگوزاری
:
بهشی هۆتێل و خواردهمهنی
بهشی بازاڕ
بهشی خزمهتگوزاری خانووبهره
زانیاری
به
زمانی
سویدی
،
ئینگلیزی
،
ڕووسی
و
ئیستۆنی
.
به
شی
خانووبه
ره
فینلاندی
سوێدی
ڕووسی
ئێستۆنی
پۆلەندی
یاسای گرێبهستی کار
پهیمانی کۆلێکتیڤی کار